Shopping Cart
Your Cart is Empty
Quantity:
Subtotal
Taxes
Shipping
Total
There was an error with PayPalClick here to try again
CelebrateThank you for your business!You should be receiving an order confirmation from Paypal shortly.Exit Shopping Cart

Dott. Dun Pietru Pawl Xuereb

Il-Fundatur tal-Festa tal-Madonna ta’ Lourdes fil-Qrendi

Il-Professur Ray Mangion

Dott. Dun Pietru Pawl Xuereb il-fundatur tal-festa tal-Madonna ta’ Lourdes fil-Qrendi qiegħed jiċċelebra tliet anniversarji din is-sena. Huwa qiegħed jagħlaq il-175 sena mit-twelid tiegħu, il-125 sena mill-mewt tiegħu kif ukoll il-150 sena mill-ħatra tiegħu bħala Kappillan tal-Qrendi.

Pietru twieled fl-Isla fl-20 ta’ April 1844, iben Pietru u Marija mwielda Cordina, u tgħammed minn Dun Pawl Bellia fil-Kolleġġjata ta’ Marija Bambina. L-isem Pawlu kien ilu ġej minn tliet ġenerazzjonijiet preċedenti. Missieru kien nisel minn familja mix-Xewkija, Għawdex, iżda ta’ oriġini mir-Rabat, Għawdex, sa mill-1632. Huwa kien ħu n-Nutar Giuseppe u allura z-ziju tal-Vigarju Carmelo Xuereb, il-Wisq Reverendu Ġużeppi Xuereb u t-tabib Peter Xuereb, kif ukoll ħu Karlu u b’hekk kien iz-ziju tal-Professur Petrinu Xuereb u l-proziju tal-Professur George Xuereb kif ukoll it-tabib Charles Xuereb.

Fi kliem ieħor nisel kollaterali tiegħu huwa l-kollega u ħabib tiegħi l-Professur Peter Xuereb, wieħed millesperti ewlenin fuq id-Dritt tal-Unjoni Ewropea u preżentement Imħallef fil-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem. Pietru kien mill-familja magħrufa bħala ‘Ta’ Ġenesju’ li kellha diversi gradwati u prattikanti fil-Liġi u fil-Mediċina u għalhekk kienet tħobb issemmi wlied fir-razza għall-padruni San Pietru u San Ġenesju.

Huwa studja u gradwa Duttur fit-Teoloġija u immedjatament wara kien ordnat saċerdot fit-22 ta’ Diċembru 1866 u Kanonku Kantur tal-Kolleġġjata ta’ belt twelidu fl-1 ta’ Awwissu 1867. Dun Pietru Pawl jappartjeni għal epoka tassew importanti għall-istorja tal-Knisja Kattolika Appostolika Rumana mhux biss f’Malta iżda fil-kontinent tal-Ewropa u lil hinn. Infatti, huwa sar saċerdot meta l-istess Knisja mexxiet moviment biex tissaħħaħ bħala istituzzjoni f’għadd ta’ pajjiżi fi żminijiet ta’ tqanqil u taqlib li waslu għall-ħolqien ta’ Stati ġodda.

Pietru Pawl kien fost 22 qassis li bdew jifformaw parti mill-Presbiterju Djoċesjan ta’ art twelidu u kien wieħed minn fuq 200 li żdiedu fil-kleru lokali bejn l-1866 u l-1876 li bl-eżerċizzju spiritwali u l-preżenza pastorali tagħhom qawwew l-influss talAwtorità Ekkleżjastika fost il-kotra tal-poplu. Pietru Pawl kien ilu biss ftit iktar minn sentejn li sar Ministru t’Alla meta huwa kien fdat bit-tmexxija u d-direzzjoni tal-parroċċa ta’ Marija Assunta tal-Qrendi b’digriet maħruġ millKurja tal-Isqof fil-11 ta’ Marzu 1869. Huwa dlonk fittex li jxerred iktar il-kult Marjan billi minnufih imbarka fuq programm li bih xettel u xerred id-devozzjoni lejn il-Madonna ta’ Lourdes. Huwa kien imħeġġeġ bil-bosta minn membri tal-familja tiegħu ta’ Xuereb li kienu fost l-ewwel benefatturi kbar tal-proġett.

Dun Pietru Pawl kien wieħed minn tal-ewwel li ddakkar mill-qima lejn id-dehriet tal-Madonna lil Bernardetta Soubirous fil-Grotta ta’ Massabielle Lourdes fil-Lbiċ ta’ Franza fl-1858. Huwa kellu rabta personali magħha billi ħabat li huwa ntlaqat minn marda kiefra li ħakmitu f’żgħożitu u emmen li fieq mill-interċezzjoni tagħha. Huwa xpruna lill-abitanti tal-Qrendi biex jersqu lejha billi bil-mod il-mod żera’ għeruq sodi fil-komunità ġdida tiegħu. Huwa kien raġel fuq tiegħu, ħarkieni u ħabrieki iżda jimxi pass pass u ma jgħaġġilx.

Huwa ħaseb l-ewwel billi kkummissjona lill-pittur Ġużeppi Bonnici biex jesegwixxi żewġ immaġni tal-Madonna għall-knisja parrokkjali. Madanakollu, huwa kellu biżżejjed viżjoni biex jifhem li l-uniku mezz li bih seta’ jqajjem il-venerazzjoni lejn il-Madonna ta’ Lourdes bit-twaqqif ta’ fratellanza taħt il-ħarsien tal-Protettur San Filippu Neri sewwasew għoxrin sena wara d-dehriet. Infatti, huwa niseġ u tebagħ responsorju fi ktejjeb bl-isem ‘Tifhir u Talb Lill-Appostlu Ta’ Ruma San Filippu Neri’ li huwa kiteb u stampa għad-devoti tiegħu għand it-tipografu Żeferinu Micallef tal-Belt Valletta fl-1873.

Dun Pietru Pawl mhux biss fassal l-istatuti neċessarji iżda niseġ u taħtaħ rikors lill-Isqof Scicluna li laqgħu fil-21 ta’ Jannar 1878 biex ix-xirka u d-dħul tal-ewwel fratelli seħħ skont id-Dritt Kanoniku u l-Liġijiet tal-Knisja viġenti. Huwa kien strumentali biex il-Fratellanza jkollha l-artal tagħha li fuqu tpoġġa t-tieni kwadru tal-pittur Ġużeppi Bonnici u qabbad lil Karlu Darmanin mill-Isla, wieħed mill-aqwa statwarji tal-kartapesta ta’ kull żmien, biex jiskolpixxi l-vara tal-Madonna ta’ Lourdes.

Il-Kappillan Dun Pietru Pawl ħaseb f’kull rotta li setgħet twasslu biex ikattar il-gieħ u l-adorazzjoni lejn il-Madonna ta’ Lourdes billi l-ewwel aggrega l-fratellanza mal-kongregazzjoni primarja taħt it-titlu tal-Annunzjata ta’ Ruma fit-23 ta’ April 1878 u mbagħad għaqqadha mal-Arċisodalità ta’ Sidtna ta’ Lourdes f’Ruma xahar wara fis-7 ta’ Mejju 1878. Naturalment, huwa sponsorja bi flus membri tal-familja tiegħu l-apparat meħtieġ għallġilwat u l-funzjonijiet bħall-midalja tar-Rettur, is-Salib tal-fidda, lasta tal-fidda tal-Istandard ilPrim, sett karti glorja tal-fidda, 13-il gandlier, is-sopraporta kif ukoll il-purtiera tal-bieb ewlieni tal-maqdes. Barra minn hekk, huwa kkompona kurunella ta’ 15-il strofa ta’ tifħir lill-Madonna bil-Malti bl-isem ‘Ave Marija ta’ Lourdes’ - li kienet approvata mill-istess Isqof Scicluna u baqgħet tkun reċitata sal-ġurnata tal-lum.

Dun Pietru Pawl kien żelanti u enerġetiku mhux biss biex rawwem il-festa tal-Madonna ta’ Lourdes izda għad-dekorazzjoni u r-riabilitazzjoni tat-tempju ewlieni tal-Qrendi. Huwa kien il-moħħ biex sar l-invjar talġebel u b’riħet t’hekk qabbad ħafna nies tas-sengħa u pprovda ħafna xogħol u qala’ ħafna flus. Imbagħad għamel l-induratura u l-erba’ Evanġelisti u s-saqaf tal-kor billi qabbad lill-pittur Ġużeppi Calleja kif ukoll ix-xbihat ta’ San Pietru, San Pawl u l-Fidi billi talab mill-ġdid l-intervent tal-pittur Ġużeppi Bonnici.

Dun Pietru Pawl ġibed l-ammirazzjoni ta’ ħafna iżda huwa ħa reżoluzzjonijiet li kienu meqjusin ta’ sfida minn xi wħud u kien se jsir tentattiv fuq ħajtu tant li l-periklu kien sar magħruf mill-Pulizija li rnexxielhom jevitaw it-traġedja fil-waqt billi huwa twissa minnhom biex joqgħod attent għall-inbid talquddiesa. Dun Pietru Pawl Xuereb kien il-mira ta’ assassinju li kien żvelat u rrappurtat fil-ħin propizju skont in-notamenti oriġinali u awtentiċi tas-Surmast tal-Iskola tal-Qrendi Filippo Zammit.

Dun Pietru Pawl Xuereb ma kien jaħrablu xejn u ħaseb saħansitra għall-futur. Huwa kien tassew viżjonarju u jara fittul għall-ġejjieni. Huwa kien kolpit bħall-bqija tan-nies talQrendi u l-kumplament tal-pajjiż meta fix-xtiewi tal-1878 u 1879 niżlet biss 13.44” u 13.74” xita u l-gvern fittex jirrimedja bit-tħaffir ta’ diversi riservi fi nħawi vantaġġjużi. Il-Kappillan ma qagħadx jistenna għall-permessi u fetaħ bokka fuq izzuntier tal-knisja parrokkjali u niżżel spiera għall-użu tal-ilma għas-servizz tal-ħasil u t-tindif tal-patrimonju sagru kollu li kellu taħt il-ħarsien u t-tmexxija tiegħu. Huwa ħa prekawzjoni li serviet għal bosta snin sakemm kienu installati numru ta’ pompi fit-toroq u fil-pjazez prinċipali tar-raħal.

Huwa ssokta sal-aħħar jiem tiegħu jħabrek biex iwettaq opri għonja fil-parroċċa u jġib it-tempju ’l quddiem. Huwa ma kellu l-ebda intenzjoni u ma kellux tort iżda inevitabilment l-Għid u l-aggruppament il-ġodda fil-Qrendi qasmu r-raħal fi tnejn bħalma kien seħħ fi bliet u rħula oħrajn għaliex il-kompetizzjoni dejjem issarrfet f’pika mhux biss bilformazzjoni ta’ żewġ partiti reliġjużi fi ħdan il-parroċċa stess li injoraw il-fedeltà u ċaħdu r-rispett lejn it-twemmin iżda wkoll bil-miġja tal-baned mużikali. Il-Wisq Reverendu Pietru Pawl intalab biex imur Arċipriet tal-Kolleġġjata tal-Birgu meta filQrendi seħħ qawmien bla preċedent billi l-abitanti tar-raħal filperċezzjoni tagħhom bdew iqisu li t-titular ta’ Marija Assunta kien issuperat u maħnuq minn dak ta’ Lourdes.

Dun Pietru Pawl ma aċċettax li jitlaq mill-Qrendi iżda huwa kien sfurzat mill-Awtorità Ekkleżjastika u baxxa rasu u rreżenja bil-patt li jibqa’ jiġbed vitalizju minn fuq il-prebenda tal-Parrokat tal-Qrendi. Huwa ħalla l-Qrendi fl-1883 u dam il-Birgu erba’ snin sal-1887 billi tlaħħaq Kappillan tal-Rotunda tal-Mosta. Huwa ħabrek biex l-istess knisja parrokkjali tiġġemmel fl-istruttura, l-estetika u l-monumenti tagħha inkluż il-bini tal-lanterna, it-tpinġija tal-lunetti li juru tmien episodji minn ħajjet Kristu, iż-żanżin tal-istatwa ta’ San Ġużepp u, fuq kollox, biex saret Arċipretali mill-Papa Ljun XIII. Dun Pietru Pawl kellu l-istemma tiegħu taħt l-effiġji ta’ Kristu Rxoxt minn id il-kapulavur Giuseppe Calì. Huwa kellu unur ieħor fil-kullana ta’ suċċessi tiegħu bħala amministratur billi sar l-ewwel Arċipriet hemmhekk fl-10 ta’ Lulju 1888.

Dun Pietru Pawl laħaq il-quċċata tal-karriera fis-soċjetà meta ddeċieda li joħroġ għall-elezzjoni għal siġġu fil-Kunsill tal-Gvern jew il-Parlament ta’ dak iż-żmien meta prelati u dinjitarji tal-Knisja setgħu jipparteċipaw, ukoll individwalment, fil-politika u filleġislatura. Huwa ma kienx kontestat fil-plebixxit tal-24 u 25 ta’ Settembru 1889 li kien it-tieni wieħed wara li l-Gvern Ingliż kien ta lil Malta Kostituzzjoni li taħtha l-membri eletti kellhom maġġoranza bis-sistema tal-vot negattiv fl-approvazzjonijiet ta’ voti u liġijiet monetarji.

Dun Pietru Pawl baqa’ jissemma meta fi kwistjoni diplomatika bejn il-Vatikan u l-poteri ċivili domestiċi stqarr fil-Kunsill tal-Gvern fis-seduta tal-5 ta’ Novembru 1890 li kull meta l-Papa jiftaħ ħalqu, kwalunkwe Kattoliku, kien min kien fil-pożizzjoni, kellu jbaxxi rasu u juri stima filwaqt li kull meta s-Santa Sede tieħu deċiżjoni, kien ikun żball jekk ikun espress ħsieb jew isir diskors kontra tagħha.

Dun Pietru Pawl Xuereb marad bl-imxija Asjatika li laqtet id-dinja fl-1894 u ħalla din id-dinja fil-fjur ta’ ħajtu bla mistenni. Huwa miet fl-għomor ta’ 50 sena fit-22 ta’ Novembru u ndifen fl-istess Rotunda tal-Mosta fejn tfakkar b’mafkar fuq qabru kif ukoll bi kwadru mill-pittur Lazzru Pisani li fih jidher iżomm b’mod prominenti d-digriet tal-elevazzjoni Arċipretali li ddendel fis-sagristija tal-lemin. Huwa baqa’ mfakkar billi ssemmiet triq għalih fil-Qrendi. Huwa jidher ukoll f’pitturi oħrajn li jinsabu fil-knisja parrokkjali tal-Qrendi u fis-sede tassoċjetà mużikali Lourdes fil-Qrendi. 

Bibljografija:

Arkivju Arċiveskovili Malta, Parroċċi, volum 25;

Dr.Dan Paulu Xuereb, Tifhir u Talb Lill-Appostlu Ta’ Ruma San Filippu Neri (Żeferinu Micallef, Malta, 1873);

Filippu Zammit, Ġabra ta’ Ġrajjiet fir-Raħal tal-Qrendi mgħaqqdin għamla ta’ storja (manuskritt);

Henry Frendo, Party Politics in a Fortress Colony: The Maltese Experience (Midsea Books Ltd, Malta, 1979);

Alexander Bonnici, ‘125 Sena Ilu. L-Erezzjoni tal-Fratellanza talImmakulata bit-Titlu ta’ Lourdes fil-Parroċċa tal-Qrendi (1878-2003). Ġrajjiet l-ewwel 34 Sena’, Għaqda Mużikali Lourdes, Qrendi, A.D. 1895 – Festa 2003 (Best Print Co. Print, 2003), 26-32;

Monsinjur Carmelo Xuereb, Intervista fit-22 ta’ Ġunju u fit-13 ta’ Lulju 2004;

Kevin Muscat, ‘Dr. Dun Pietru Pawl Xuereb, L-Ewwel Arċipriet tal-Parroċċa tal-Mosta’, L-Annwal Soċjetà Filarmonika Nicolò Isouard AD 1871, Festa Santa Marija 2018 (Best Print Co. Print, 2008), 58-63.

0